Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki to przebiegający zapalnie proces w trzustce. Może mieć on charakter przewlekły lub ostry. Kształtuje to podział na dwie odmiany tego schorzenia, które różnią się między sobą przyczynami zachorowania, objawami, a także sposobem ich leczenia.

 

OSTRE ZAPALENIE TRZUSTKI (OTZ)

PRZYCZYNY:

U 50% chorych wywołane zostaje poprzez nadużycie alkoholu, u 30% poprzez kamicę nerkową. Zdarzają się także inne powody jej wystąpienia.

OBJAWY:

  • skąpe wymioty, które nie przynoszą ulgi,
  • niezwykle silne bóle pojawiające się w środkowej i górnej części brzucha, mogą promieniować do pleców,
  • bóle opasujące, które nie ustępują po zastosowaniu leków przeciwbólowych,
  • wzdęcie brzucha, połączone często z zatrzymaniem gazów i stolca,
  • bóle mięśniowe,
  • wysoka gorączka, zazwyczaj przekraczająca 40°C,
  • dreszcze,
  • objaw Cullena – krwawe podbiegnięcia w okolicy pępka.

dodatkowo w bardzo ciężkich postaciach:

  • spadek ciśnienia krwi,
  • zatrzymanie moczu,
  • ostra niewydolność nerek.

DIAGNOSTYKA:

Stopień ciężkości ostrego zapalenia nerek określa się za pomocą specjalnych skali:

  • Skala Glasgow w ostrym zapaleniu trzustki,
  • Kryteria Ransona,
  • Skala APACHE II.

LECZENIE:

  • intensywne leczenie w warunkach szpitalnych,
  • zastosowanie ścisłej diety, następnie włączenie żywienia dojelitowego lub w rzadszych przypadkach pozajelitowego,
  • leki przeciwbólowe i rozkurczowe,
  • skrupulatna kontrola wszystkich funkcji życiowych ( także :czynność nerek oraz wydolność układu oddechowego ),
  • w niektórych przypadkach nacięcie zwieracza Oddiego w ujściu brodawki Vatera i udrożnienie tych przewodów ( zabieg wykonywany przy pomocy endoskopu ),
  • skomplikowane leczenie operacyjne.

Leczenie OTZ uzależnione jest od stopnia jego ciężkości, za każdym razem jednak jego celem jest zatrzymanie procesu „samotrawienia” się trzustki, a także wyrównanie zaburzeń ustrojowych jakie towarzyszą chorobie.

POWIKŁANIA:

Wyróżniamy powikłania systemowe oraz miejscowe.

Systemowe :

  • zespół ostrej niewydolności oddechowej,
  • zespół rozsianego wykrzepiania śródnaczyniowego,
  • zespół niewydolności wielonarządowej,
  • hipokalcemia ( w wyniku zmydlania tłuszczów ),
  • hiperglikemia,
  • cukrzyca insulinozależna ( w wyniku uszkodzenia trzustkowych komórek beta, które produkują insulinę ).

Miejscowe:

  • wytworzenie ropowicy lub ropnia,
  • torbiel trzustki,
  • wytworzenie tętniaków rzekomych tętnicy śledzionowej,
  • zakrzepica żyły śledzionowej, górnej żyły krezkowej i żyły wrotnej,
  • krwotoki z uszkodzonych tętnic i żył śledzionowych,
  • niedrożność przewodu żółciowego wspólnego,
  • niedrożność dwunastnicy,
  • progresja do przewlekłego zapalenia trzustki.

W skrajnych przypadkach OTZ może skończyć się nawet śmiercią.

CIEKAWOSTKI:

  • chory odczuwa ulgę podczas przyjęcia pozycji siedzącej lub skulonej,
  • około 5% przypadków zachorowania, a w ciężkich odmianach nawet 10-40% przypadków, prawidłowe leczenie nie przynosi rezultatu i choroba kończy się śmiercią,
  • osoby chore na OTZ leczone są na oddziałach chirurgicznych posiadających dostęp do oddziału intensywnej opieki medycznej, na wypadek pogorszenia ich stanu klinicznego,
  • podczas pierwszych dni pobytu w szpitalu każdego chorego na zapalenie trzustki traktuje się jakby miał ciężką postać schorzenia i stosuje się intensywne leczenie, do czasu aż na podstawie obserwacji wielu parametrów życiowych i powtarzanych badań laboratoryjnych i obrazowych nie zostanie określony stopień ciężkości choroby,
  • nie wystąpienie poprawy w trakcie intensywnego leczenie na oddziale chirurgicznym stanowi wskazanie do przeniesienia chorego na odział intensywnej opieki medycznej.
schemat trzustki

Tak wygląda trzustka

 

DZIEDZICZNE ZAPALENIE TRZUSTKI

 

Jest to rzadka choroba genetyczna wpływająca na produkcje enzymów trzustkowych. Pojawienie się mutacji prowokuje produkcje niewłaściwego trypsynogenu, który pozostaje odporny na dezaktywację poprzez autolizę. Prawidłowo taki mechanizm zapobiega jego aktywacji, w obrębie trzustki. Synteza patologicznego enzymu powoduje łańcuchową reakcję, która wywołuje proces „samotrawienia” trzustki.

PRZYCZYNY:

Przypuszcza się, że związek z tą chorobą mają mutacje w genach PRSS1 i SPINK1.

OBJAWY:

  • często nawracające napady ostrego zapalenia trzustki,
  • ostre bóle brzucha,
  • nudności,
  • wymioty,
  • zaparcie,
  • biegunki.

CIEKAWOSTKI:

  • szacunkowa ilość przypadków schorzenia na terenie USA to 1000,
  • w około 50% przypadków problem przeradza się w chroniczne zapalenie, które prowadzi do poważnego uszkodzenia trzustki,
  • przeprowadzane w trakcie ataku testy laboratoryjne wskazują wysokie poziomy amylazy i lipazy,
  • zwykle pierwszy atak pojawia się w trakcie dwóch pierwszych dekad życia, jest jednak możliwy w każdym wieku,
  • schorzenie wiąże się z wzrostem zagrożenia rakiem trzustki.

 

PRZEWLEKŁE ZAPALENIE TRZUSTKI:

Jest to przewlekła, zapalna choroba narządu trzustki. Odznacza się postępującymi i nieodwracalnymi zmianami w miąższu trzustki ( następowe włóknienie ) a także przewodów trzustkowych. Choroba powoduje stopniowe upośledzenie zewnątrzwydzielniczych i wewnątrzwydzielniczych funkcji narządu. Jest to choroba o wieloletnim przebiegu.

PRZYCZYNY:

  • główną przyczyną jest zwykle nadużywanie alkoholu.
  • połączenie z innymi czynnikami chorobowymi,
  • palenie tytoniu,
  • predyspozycje genetyczne,
  • czynniki dietetyczne,
  • czynniki środowiskowe,
  • przyjmowanie a także nadużywanie niektórych leków,
  • hiperlipidemia (hipertrójglicerydemia),
  • hiperkalcemia ( np. w przebiegu nadczynności przytarczyc ),
  • przewlekła niewydolność nerek.

OBJAWY:

  • ból brzucha,
  • postępująca utrata masy ciała,
  • uporczywa biegunka o charakterze tłuszczowym,
  • niewielkiego stopnia żółtaczka ( podczas ucisku wewnątrztrzustkowej części przewodu żółciowego ),
  • podwyższenie poziomu glukozy we krwi ( upośledzona tolerancja glukozy i stopniowy rozwój cukrzycy ),
  • świąd skóry.

Konieczna jest dokładana diagnostyka objawów w celu zróżnicowania choroby z rakiem trzustki.

DIAGNOSTYKA:

  • wywiad lekarski,
  • badanie fizykalne,
  • badania krwi,
  • badania moczu,
  • ultrasonografia i tomografia komputerowa,
  • endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna,
  • cholangio-NMR,
  • ultrasonografia endoskopowa (EUS).

POWIKŁANIA:

  • żółtaczka mechaniczna w wyniku usunięcia (zwężenia) przewodu żółciowego wspólnego (5-10% chorych ),
  • torbiele rzekome trzustki ( 10-25% chorych ),
  • wodobrzusze trzustkowe,
  • tętniak lub tętniak rzekomy okolicznych naczyń,
  • wysięk opłucnowy,
  • zakrzepica żyły śledzionowej, połączona z zagrożeniem wystąpienia nadciśnienia wrotnego, krwawienia z przewodu pokarmowego i żylaków żołądka ( 2-4% chorych ),
  • zwężenie dwunastnicy,
  • rak trzustki.

LECZENIE:

Zastosowanie leczenia przyczynowego możliwe jest tylko w przypadku autoimmunologicznego zapalenia trzustki. W tych przypadkach stosuje się kortykoterapię, która doprowadza do ustępowania objawów chorobowych, jak również zmian, które stwierdzone zostały w badaniach obrazowych i laboratoryjnych. Chorzy przyjmują prednizon w dawce dobowej 0,5–1 mg/kg masy ciała/dobę przez 4 tygodnie, a następnie dawkę zmniejsza się o 5mg na tydzień. Przez kilka kolejnych miesięcy zaleca się stosowanie terapii podtrzymującej.

Pozostałe przypadki mogą być leczone jedynie objawowo:

  • leczenie cukrzycy oraz innych zaburzeń metabolicznych,
  • zwalczanie dolegliwości bólowych,
  • leczenie powikłań,
  • leczenie dietetyczne połączone z zapobieganiem niedożywieniu,
  • wykorzystanie leczenia odwykowego – chorych obowiązuje zakaz spożywania alkoholu i palenia tytoniu.

CIEKAWOSTKI:

  • częstym następstwem przewlekłego zapalenia trzustki jest wtórna cukrzyca,
  • na alkoholowe PZT częściej zapadają mężczyźni a szczyt zachorowań przypada na 4 oraz 5 dekadę życia,
  • ból brzucha występujący w przebiegu choroby ma charakter piekący, świdrujący, przeszywający lub ściskający. Charakteryzuje się nawracalnością, uporczywością oraz zróżnicowanym często znacznym nasileniem. Pojawia się zazwyczaj około 15-30 minut po posiłku i lokalizuje się głęboko w nadbrzuszu, zwykle w lewym górnym kwadrancie jamy brzusznej, często promieniuje do pleców. Trwa kilka dni a nawet tygodni, rzadko zdarza się żeby ustępował w ciągu 24 godzin. U większości pacjentów ból ustępuje lub zmniejsza się w czasie 5-25 lat trwania choroby,
  • postawienie prawidłowej diagnozy może być opóźnione nawet o kilka lat ze względu na dużą rezerwę czynnościową narządu. Dodatkowo testy, które oceniają funkcję trzustki ukazują pozytywne wyniki dopiero w momencie znacznego uszkodzenia miąższu narządu (około 90%).
Ten artykuł znajduje się w kategori Genetyczne, Inne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *